(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.36. అధ్యాయః 036
అథానుగీతాపర్వ-2
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
కృష్ణేనార్జునంప్రతి పరబ్రహ్మస్వరూపతత్ప్రాప్తిసాధనాదిప్రతిపాదకగురుశిష్యసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

అర్జున ఉవాచ।

బ్రహ్మ యత్పరమం జ్ఞేయం తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి।
భతో హి ప్రసాదేన సూక్ష్మే మే రమతే మతిః॥ 14-36-1(93327)
వాసుదేవ ఉవాచ। 14-36-2x(7858)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
సంవాదం మోక్షసంయుక్తం శిష్యస్య గురుణా సహ॥ 14-36-2(93328)
కశ్చిద్బ్రాహ్మణమాసీనమాచార్యం సంశితవ్రతం।
శిష్యః పప్రచ్ఛ మేధావీ కింస్విచ్ఛ్రేయః పరంతప॥ 14-36-3(93329)
భగవంతం ప్రపన్నోఽహం నిఃశ్రేయసపరాణః।
యాచే త్వాం శిరసా విప్ర యద్బ్రూయాం బ్రూహి తన్మమ॥ 14-36-4(93330)
తమేవంవాదినం పార్థ శిష్యం గురురువాచ హ।
కథయస్వ ప్రవక్ష్యామి యత్ర తే సంశయో ద్విజ॥ 14-36-5(93331)
ఇత్యుక్తః స కురుశ్రేష్ఠ గురుణా గురువత్సలః।
ప్రాంజలిః పరిపప్రచ్ఛ యత్తచ్ఛృణు మహామతే॥ 14-36-6(93332)
శిష్య ఉవాచ। 14-36-7x(7859)
కుతశ్చాహం కుతశ్చ త్వం తత్సత్యం బ్రూహి యత్పరం।
కుతో జాతాని భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ॥ 14-36-7(93333)
కేన జీవంతి భూతాని తేషామాయుశ్చ కిం పరం।
కిం సత్యం కిం తపో విప్ర కే గుణాః సద్భిరీరితాః॥ 14-36-8(93334)
కే పంథానః శివాశ్చ స్యుః కిం సుఖం కి చ దుష్కృతం।
ఏతాన్మే భగవన్ప్రశ్నాన్యాథాతథ్యేన సువ్రత॥ 14-36-9(93335)
వక్తుమర్హసి విప్రర్షే యథావదిహ తత్త్వతః।
త్వదన్యః కశ్చ న ప్రశ్నానేతాన్వక్తుమిహార్హతి॥ 14-36-10(93336)
బ్రూహి ధర్మవిదాం శ్రేష్ఠ పరం కౌతూహలం మమ।
మోక్షధర్మార్థకుశలో భవాఁల్లోకషు గీయతే॥ 14-36-11(93337)
సర్వసంశయసంచ్ఛేత్తా త్వదన్యో న చ విద్యతే।
సంసారభీరవశ్చైవ మోక్షకామాస్తథా వయం॥ 14-36-12(93338)
వాసుదేవ ఉవాచ। 14-36-13x(7860)
తస్మై సంప్రతిపన్నాయ యథావత్పరిపృచ్ఛతే।
శిష్యాయ గుణయుక్తాయ శాంతాయ గురువర్తినే॥ 14-36-13(93339)
ఛాయాభూతాయ దాంతాయ యతతే బ్రహ్మాచారిణే।
తాన్ప్రశ్నానబ్రవీత్పార్థ మేధావీ స ధృతవ్రతః।
గురుః కురుకులశ్రేష్ఠ సంయక్సర్వానరిందమ॥ 14-36-14(93340)
గురురువాచ। 14-36-15x(7861)
బ్రహ్మణోక్తమిదం ధర్మమృషిప్రవరసేవితం।
వేదవిద్యాసమావాప్తం తత్త్వభూతార్థభావనం॥ 14-36-15(93341)
జ్ఞానం త్వేవ పరం విద్యః సంన్యాసం తప ఉత్తమం।
యస్తు వేద నిరాబాధం జ్ఞానతత్త్వం వినిశ్చయాత్।
సర్వబూతస్థమాత్మానం స సర్వగతిరిష్యతే॥ 14-36-16(93342)
యే విద్వాన్సహసంవాసం వివాసం చైవ పశ్యతి।
తథైవైకత్వనానాత్వే స దుఃఖాత్పరిముచ్యతే॥ 14-36-17(93343)
యో న కామయతే కించిన్న కించిదభిమన్యతే।
ఇహ లోకస్థ ఏవైష బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే॥ 14-36-18(93344)
ప్రధానగుణతత్త్వజ్ఞః సర్వభూతవిధానవిత్।
నిర్మమో నిరహంకారో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః॥ 14-36-19(93345)
అవ్యక్తబీజప్రభవో బుద్ధిస్కంధమయో మహాన్।
మహాహంకారవిటప ఇంద్రియాంకురకోటరః॥ 14-36-20(93346)
మహాభూతవిశేషశ్చ విశేషప్రతిశాఖవాన్।
సదాపర్ణః సదాపుష్పః శుభాశుభఫలోదయః॥ 14-36-21(93347)
ఆజీవః సర్వభూతానాం బ్రహ్మబీజః సనాతనః।
ఏతజ్జ్ఞాత్వా చ తత్త్వాని జ్ఞానేన పరమాసినా।
ఛిత్త్వా చామరతాం ప్రాప్య జహాతి మృత్యుజన్మనీ॥ 14-36-22(93348)
భూతభవ్యభవిష్యాదిధర్మకామార్థనిశ్చయం।
సిద్ధసంఘపరిజ్ఞాతం పురాకల్పం సనాతనం॥ 14-36-23(93349)
ప్రవక్ష్యేఽహం మహాప్రాజ్ఞ పదముత్తమమద్య తే।
బుద్ధ్వా యదిహం సంసిద్ధా భవంతీహ మనీషిణః॥ 14-36-24(93350)
ఉపగంయర్షయః పూర్వం జిజ్ఞాసంతః పరస్పరం।
ప్రజాపతిభరద్వాజౌ గౌతమో భార్గవస్తథా॥ 14-36-25(93351)
వసిష్ఠః కశ్యపశ్చైవ విశ్వామిత్రోఽత్రిరేవ చ।
మార్గాన్సర్వాన్పరిక్రంయ పరిశ్రాంతః స్వకర్మభిః॥ 14-36-26(93352)
ఋషిమాంగిరసం వృద్ధం పురస్కృత్య తు తే ద్విజాః।
దదృశుర్బ్రహ్మభవనే బ్రహ్మాణం వీతకల్మషం॥ 14-36-27(93353)
తం ప్రణంయ మహాత్మానం సుఖాసీనం మహర్షయః।
పప్రచ్ఛుర్వినయోపేతా నైఃశ్రేయసమిదం పరం॥ 14-36-28(93354)
కథం కర్మ కృతం సాధు కథం ముచ్యేత కిల్బిషాత్।
కే నో మార్గాః శివాశ్చ స్యుః కిం సత్యం కిం చ దుష్కృతం॥ 14-36-29(93355)
కౌ చోభౌ కర్మణాం మార్గౌ ప్రాప్నుయుర్దక్షిణోత్తరౌ।
నిరయం చాపవర్గం చ భూతానాం ప్రభవాప్యయౌ॥ 14-36-30(93356)
ఇత్యుక్తః స మునిశ్రేష్ఠైర్యదాహ ప్రపితామహః।
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి శృణు శిష్య యథాగమం॥ 14-36-31(93357)
బ్రహ్మోవాచ। 14-36-32x(7862)
సత్యాద్భూతాని జాతాని స్థావరాణి చరాణి చ।
తపసా తాని జీవంతి జీవితం తద్ధి సువ్రతం।
స్వాం యోనిం పునరాగంయ వర్తతే స్వేన కర్మణా॥ 14-36-32(93358)
సత్యం హి గుణసంయుక్తం నియతం పంచలక్షణం॥ 14-36-33(93359)
బ్రహ్మ సత్యం తపః సత్యం సత్యం చైవ ప్రజాపతిః।
సత్యాద్భూతాని జాతాని సత్యం భూతమయం జగత్॥ 14-36-34(93360)
తస్మాత్సత్యాశ్రయా విప్రా నిత్యం యోగపరాయణాః।
అతీక్రోధసంతాపా నియతా ధర్మసేతవః॥ 14-36-35(93361)
అన్యోన్యనియతాన్వైద్యాంధర్మసేతుప్రవర్తకాన్।
తానహం సంప్రవక్ష్యామి శాశ్వతాఁల్లోకభావనాన్॥ 14-36-36(93362)
చాతుర్విద్యం తథా వర్ణాంశ్చాతురాశ్రమికాన్పృథక్।
ధర్మమేకం చతుష్పాదం నిత్యమాహుర్మనీషిణః॥ 14-36-37(93363)
పంథానం వః ప్రవక్ష్యామి శివం క్షేమకరం ద్విజాః।
నియతం బ్రహ్మభావాయ యాతం పూర్వం మనీషిభిః॥ 14-36-38(93364)
గదంతస్తు మమాద్యేహ పంథానం దుర్విదం పరైః।
నిబోధత మహాభాగా నిఖిలేన పరం పదం॥ 14-36-39(93365)
బ్రహ్మచర్యమిహైవాహురాశ్రమం ప్రథమం పదం।
గార్హస్థ్యం తు ద్వితీయం స్యాద్వానప్రస్థమతః పరం।
తతః పరం తు విజ్ఞేయమధ్యాత్మం పరమం పదం॥ 14-36-40(93366)
జ్యోతిరాకాశమాదిత్యో వాయురింద్రః ప్రజాపతిః।
నోపైతి యావదధ్యాత్మం తావదేతాన్న పశ్యతి॥ 14-36-41(93367)
తస్యోపాయం ప్రవక్ష్యామి పురస్తాత్తం నిబోధత।
ఫలమూలానిలభుజాం మునీనాం వసతాం వనే॥ 14-36-42(93368)
వానప్రస్థం ద్విజాతీనాం త్రయాణాముపదిశ్యతే।
సర్వేషామేవ వర్ణానాం గృహస్థోఽయం విశిష్యతే॥ 14-36-43(93369)
శ్రద్ధాలక్షణమిత్యేకం ధర్మం ధీరాః ప్రచక్షతే।
`నైష్ఠికోఽథ యతిర్వాఽపి విరక్తో బ్రహ్మదర్శనః॥' 14-36-44(93370)
ఇత్యేవం దేవయానా వః పంథానః పరికీర్తితాః।
సద్భిరధ్యాసితా ధీరైః కర్మభిర్ధర్మసేతవః॥ 14-36-45(93371)
ఏతేషాం పృథగధ్యాస్తే యో ధర్మం సంశితవ్రతః।
కాలాత్పశ్యతి భూతానాం సదైవ ప్రభవాప్యయౌ॥ 14-36-46(93372)
అతస్తత్త్వాని వక్ష్యామి యాథాతథ్యేన హేతునా।
విషయస్థాని సర్వాణి వర్తమానాని భాగశః॥ 14-36-47(93373)
మహానాత్మా తథాఽవ్యక్తమహంకారస్తథైవ చ।
ఇంద్రియాణి దశైకం చ మహాభూతాని పంచ చ॥ 14-36-48(93374)
విశేషాః పంచభూతానామిత్యేషా వైదికీ శ్రుతిః।
చతుర్వింశతిరేషా వస్తత్వానాం పరికీర్తితా॥ 14-36-49(93375)
తత్వానామథ యో వేద సర్వేషాం ప్రభవాప్యయౌ।
స ధీరః సర్వభూతేషు న మోఽహమధిగచ్ఛతి॥ 14-36-50(93376)
తత్త్వాని యో వేదయతే యథాతథం
గుణాంశ్చ సర్వానఖిలాశ్చ దేవతాః।
విధూతపాప్మా ప్రవిముచ్య బంధనం
స సర్వలోకానమలాన్సమశ్నుతే॥ ॥ 14-36-51(93377)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి షట్త్రింశోఽధ్యాయః॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-36-10 కశ్చ కోఽపి॥ 7-36-29 కథం కర్మ క్రియాత్సాద్యు ఇతి ఝ. ఝ.పాఠః। క్రియాత్కుర్వీత। కే। నోఽస్మాకం॥ 7-36-43 గార్హస్థ్యం తద్విధీయతే ఇతి ఝ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.